Τα 10 πράγματα που δε γνωρίζατε για το Κουρδιστό Πορτοκάλι
25 Φεβ
Στις 25 Φεβρουαρίου 1917 έρχεται στη ζωή ένας από τους συγγραφείς που άλλαξαν τον κόσμο, ο Anthony Burgess. Ο ρηξικέλευθος αυτός δημιουργός, με έργα όπως το One Hand Clapping, και κυρίως το Κουρδιστό Πορτοκάλι -την αιχμή του δόρατος μιας οξείας και βαθιά ανθρώπινης και συναισθηματικής κοινωνικής κριτικής- κατάφερε να αφήσει το δικό του σημάδι στην ιστορία όχι μόνο της λογοτεχνίας, αλλά και του κινηματογράφου και της μουσικής.
Με αφορμή λοιπόν τη γέννησή του, ας δούμε κάποια ενδιαφέροντα στοιχεία για το έργο που έβαλε στη ζωή μας τον όρο ultraviolence!
1) Το βιβλίο ολοκληρώθηκε σε μόλις 3 εβδομάδες!
Όπως ανέφερε και ο ίδιος ο συγγραφέας, η ιδέα για τη σκοτεινή σατιρική κωμωδία του πέρασε στο χαρτί σε διάστημα μόλις 3 εβδομάδων, το 1962. Ο ίδιος το χαρακτήρισε ένα απλό, έξυπνο σχόλιο για τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στη Βρετανία εκείνο το διάστημα και δεν το θεώρησε τόσο σπουδαίο αρχικά…
2) Ο τίτλος Κουρδιστό Πορτοκάλι προήλθε από ένα μπαρ.
Ο συγγραφέας ομολόγησε σε μια συνέντευξη πως το όνομα «Κουρδιστό Πορτοκάλι» το άκουσε σε ένα μπαρ, όταν ένας ιδιαίτερα φασαριόζος θαμώνας ανέφερε πως κάτι ήταν «τόσο παράξενο όσο ένα κουρδιστό πορτοκάλι.» Η φράση, η οποία ανήκει στην αργκό του Ανατολικού Λονδίνου, μιας συνοικίας άγριας και διαβόητης για την εγκληματικότητά της εκείνη την περίοδο, εντυπώθηκε στον συγγραφέα…
3) Για να δώσει το ύφος του μέλλοντος στο έργο, ο συγγραφέας χρησιμοποίησε… αργκό επηρεασμένη από τα ρωσικά!
Το Κουρδιστό Πορτοκάλι χρησιμοποιεί πολλούς ιδιωματισμούς, λέξεις της πιάτσας και παράξενες παρομοιώσεις, που φαντάζουν ολότελα ξένα στα αυτιά του δυτικού αναγνώστη. Όμως, ένας Ρώσος θα τις αναγνώριζε πολύ εύκολα! Ο Burgess, ο οποίος ήταν πτυχιούχος γλωσσολόγος, έπλασε αυτή την αργκό βασισμένος σε μια μίξη ρωσικών με αγγλική γραμματική, την οποία και ονόμασε «Nadsat», όνομα που προήλθε από το αντίστοιχο επίθημα που έχουν τα αγγλικά για το «teen».
4) Ο ίδιος ο συγγραφέας στην αρχή δεν εκτιμούσε το βιβλίο του!
Ο Burgess είχε δηλώσει πως δεν πίστευε ότι το βιβλίο θα είχε επιτυχία, καθώς παραήταν «διδακτικό» για να είναι καλλιτεχνικό. Ταυτόχρονα, υποστήριζε πως η βία που περιείχε το έργο «τον αηδίαζε.»
5) Το βιβλίο είχε απαγορευτεί σε πολλές χώρες, μέσα στις οποίες και οι ΗΠΑ.
Μπορεί ο συγγραφέας να το έβρισκε διδακτικό, όμως πολλοί εκπαιδευτικοί σε συντηρητικές χώρες, και προφανώς στις ΗΠΑ, είχαν άλλη άποψη. Το 1976, το βιβλίο απομακρύνθηκε από τα σχολεία της Πολιτείας του Κολοράντο, εξαιτίας της γλώσσας του. Ένα χρόνο αργότερα, το ίδιο έγινε και στη Μασαχουσέτη. Το 1982 ακολούθησε η Αλαμπάμα. Οι απαγορεύσεις έφτασαν σε τέτοιο σημείο, που το 1973 ένας βιβλιοπώλης συνελήφθη επειδή πούλησε το βιβλίο!
6) O Kubrick δεν ήταν ο πρώτος που έκανε την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου!
Όσο και αν έχουμε ταυτίσει την αριστουργηματική ταινία του Stanley Kubrick με το Κουρδιστό Πορτοκάλι, ο διάσημος σκηνοθέτης δεν ήταν ο πρώτος που εκτίμησε ότι η ιστορία αυτή άξιζε μια κινηματογραφική μεταφορά. Αντίθετα, τα πρωτεία πηγαίνουν στον… Andy Warhol, o oποίος το 1965 δημιούργησε την πειραματική, ασπρόμαυρη ταινία Vinyl, η οποία αποτελούσε μια (πιο χαλαρή) μεταφορά του βιβλίου.
7) Το Κουρδιστό Πορτοκάλι έχει γίνει μιούζικαλ και μάλιστα με μουσική του ίδιου του Burgess!
Ο Burgess θεωρούσε τον εαυτό τόσο συγγραφέα όσο και συνθέτη. Η καριέρα του το απέδειξε αυτό. Όταν λοιπόν είδε την επιτυχία του βιβλίου (που διέψευσε ακόμα και τον ίδιο), αποφάσισε να το μεταφέρει στο θεατρικό σανίδι ως μιούζικαλ με δική του μουσική. Η παράσταση ανέβηκε το 1987. Όπως δήλωσε ο Burgess, τα τραγούδια ήταν εμπνευσμένα από τη μουσική του Μπετόβεν αλλά και την ιδιότυπη αργκό των εγκληματιών.
8) Το Κουρδιστό Πορτοκάλι έχει γίνει και manga… σχεδόν!
Μια ανθολογία manga με τίτλο Tokeijikake no Ringo (Clockwork Apple) κυκλοφόρησε το 1983, διά χειρός του διάσημου mangaka Osamu Tezuka!
9) H διάσημη μεταφορά του Kubrick δεν άρεσε καθόλου στο συγγραφέα!
Μπορεί στις μέρες μας να θεωρείται μία από τις καλύτερες ταινίες ενός κορυφαίου δημιουργού της 7ης Τέχνης, όμως ο συγγραφέας είχε μεγάλες ενστάσεις για το σενάριο, καθώς ο γνωστός για την τελειομανία του Kubrick απέρριψε το τελευταίο -και καθοριστικό για τον Burgess- κεφάλαιο για μια σεκάνς που ταίριαζε περισσότερο με το κλίμα της ταινίας. Την ίδια άποψη με τον σκηνοθέτη είχαν πολλοί Αμερικανοί αναγνώστες, αλλά και ο… εκδοτικός που διαχειριζόταν τα δικαιώματα του βιβλίου στις ΗΠΑ.
10) Το Κουρδιστό Πορτοκάλι θεωρείται ένα από τα 100 σημαντικότερα βιβλία της αγγλικής γλώσσας.
To περιοδικό Time αναγνώρισε το έργο του Anthony Burgess ως ένα από τα σημαντικότερα έργα που γράφτηκαν μεταξύ του 1923 και του 2005, ανεξαρτήτως είδους.
Το εμβληματικό αυτό βιβλίο είναι διαθέσιμο στα ελληνικά από τις εκδόσεις Anubis!
